30-lecie uchwalenia Konwencji o prawach dziecka

30-lecie uchwalenia Konwencji o prawach dziecka© UNICEF

W 2019 roku obchodziliśmy 30. rocznicę uchwalenia Konwencji o prawach dziecka. Jest to najważniejszy dokument dotyczący praw dziecka nazywany Konstytucją praw dziecka.

Od czasu powstania w 1989 roku, dokument pomógł zmienić na lepsze życie milionów dzieci na całym świecie. Dla UNICEF Konwencja jest wyznacznikiem norm etycznych i zasad, którymi powinniśmy się kierować w działaniach na rzecz dzieci.

Na naszym kraju spoczywa szczególna odpowiedzialność monitorowania i przestrzegania praw dziecka, gdyż to właśnie Polska była inicjatorem powstania Konwencji, i to nasz kraj przedłożył na forum międzynarodowym w 1979 roku jej pierwszą wersję. Po wielu latach prac i uzgodnień, w 1989 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych przyjęła uniwersalny dokument. Gwarantuje on wszystkim dzieciom na świecie prawo do życia, prawidłowego rozwoju i wykorzystania w pełni swojego potencjału. Przywódcy państw, przedstawiciele biznesu oraz społeczność międzynarodowa powinni wypełniać złożone zobowiązania i podejmować kolejne działania na rzecz realizacji praw dziecka.

UNGA

UNGA© UNICEF

25 września 2019 roku w Nowym Jorku, w trakcie 74 Sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, z inicjatywy UNICEF, zorganizowano wyjątkowe wydarzenie. Jego celem było uczczenie rocznicy Konwencji o prawach dziecka.

Polska jako kraj, który zainicjował powstanie Konwencji została zaproszona do zabrania głosu podczas tego spotkania. Wystąpienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej było podkreśleniem kontynuacji działań w zakresie propagowania i ochrony praw dziecka. Oprócz Prezydenta RP, głos zabrał również przedstawiciel młodego pokolenia, który wziął udział w wydarzeniu, jako członek oficjalnej delegacji Polski.

W spotkaniu wysokiego szczebla wzięli udział miedzy innymi: Prezydent Zgromadzenia Ogólnego ONZ María Fernanda Espinosa Garcés, Sekretarz Generalny Zgromadzenia Ogólnego ONZ António Guterres, Dyrektor Generalna UNICEF Henrietta H. Fore, Wysłanniczka Pokoju ONZ Malala Yousafzai oraz przedstawiciele poszczególnych krajów.

30-lecie Konwencji o prawach dziecka w szkołach

Obchody wyjątkowej rocznicy uchwalenia Konwencji o prawach dziecka były okazją do refleksji i debaty nad obecnością tematu praw dziecka w programach nauczania dzieci i młodzieży. Edukacja o prawach dziecka to niezwykle istotny element całego procesu kształcenia. Stanowi podstawę budowania społeczeństwa obywatelskiego, otwartego na świat. Daje dzieciom wiedzę i umiejętności do korzystania z przysługujących im praw. Jest też istotnym czynnikiem kształtującym postawy młodych ludzi oraz ich system wartości, a w konsekwencji wpływa także na klimat szkoły. Świadome swoich praw dzieci, wiedzą gdzie w razie potrzeby udać się po pomoc, jak zareagować, gdy czują, że ich prawa są naruszane.

Celem UNICEF jest docieranie z wiedzą o prawach dziecka do jak najszerszej grupy dzieci, od najmłodszych lat nauczania po okres poprzedzający wejście w dorosłość. Odpowiedzią na te potrzeby są projekty skierowane do placówek edukacyjnych w Polsce. Jedną z inicjatyw jest projekt „Szkoła z Prawami Dziecka”.

Szkoła z Prawami Dziecka

Szeryf Praw Dziecka © UNICEF Polska

Wiosną 2019 roku UNICEF Polska zaprosił wszystkie szkoły i przedszkola do udziału w IV odsłonie akcji „Szkoła z Prawami Dziecka”. Celem programu było podkreślenie wagi edukacji o prawach dziecka. Uświadomienie uczniom znaczenia praw dziecka i ich konsekwencji w codziennym życiu, a także zaangażowanie przedstawicieli środowiska lokalnego w promowanie idei praw dziecka. Udział w projekcie zadeklarowało ponad 900 placówek z całej Polski. W semestrze letnim roku szkolnego 2018/2019 realizowały one ciekawe zajęcia lekcyjne o prawach dziecka wśród swoich podopiecznych. Każda placówka, która przystąpiła do projektu otrzymała pakiet unikalnych materiałów dydaktycznych, a wśród nich scenariusze zajęć i podręcznik „Prawa dziecka i edukacja o prawach. Historia-Teoria-Praktyka”, przygotowany przez UNICEF Polska.

Niezwykle ważnym elementem projektu było przyznawanie wyróżnień Gwiazdy Szeryfa Praw Dziecka wybranym przedstawicielom społeczności lokalnej. Wyjątkowość tej nominacji polega na przyznawaniu jej przez dzieci lokalnym bohaterom. Osobom, które w szczególny sposób wsławiły się swoimi działaniami na rzecz najmłodszych. We wszystkich szkołach i przedszkolach, które przyłączyły się do udziału w projekcie, zorganizowane zostały uroczyste gale wręczenia odznak. Wśród wyróżnionych znaleźli się przedstawiciele lokalnych samorządów, pracownicy instytucji publicznych działających na rzecz dzieci, wolontariusze, policjanci, lekarze i reprezentanci różnorodnych profesji, którym dobro dziecka nie jest obojętne.

Elementem towarzyszącym projektowi był konkurs dla nauczycieli na przygotowanie scenariusza zajęć o prawach dziecka. Najciekawsze pomysły zostaną zamieszczone w publikacji dla pedagogów.

Raport z badań „Prawa dziecka z perspektywy dzieci, rodziców i nauczycieli”

W 2019 roku UNICEF Polska wraz z partnerami ABR SESTA oraz SYNO Polska przeprowadził badanie mające na celu określenie stanu faktycznego przestrzegania praw dziecka w Polsce z perspektywy dzieci, rodziców i nauczycieli. Takie ujęcie pozwoliło uzyskać szeroki obraz tematyki praw dziecka jak również zdefiniować różnice w postrzeganiu poszczególnych zagadnień i tym samym wyznaczyć kierunki zmian czy propozycji rozwiązań.

Głównymi zagadnieniami poruszanymi w badaniu były kwestie poczucia szczęścia dzieci, przestrzegania praw dziecka w szkole i w rodzinie oraz oceny relacji między rówieśnikami w szkole, między dziećmi a nauczycielami czy w końcu między dziećmi a rodzicami. Nie zabrakło też zagadnień związanych z przemocą wśród dzieci i wobec dzieci, korzystaniem przez najmłodszych z dodatkowych zajęć pozalekcyjnych i opinii na temat dostępu do służby zdrowia. Istotną część badania stanowiły kwestie związane z edukacją o prawach dziecka, kształceniem nauczycieli w tym zakresie czy określeniem przez nich efektów włączenia zagadnień praw dziecka do tematyki zajęć lekcyjnych.

Raport - Prawa dziecka z perspektywy dzieci, rodziców i nauczycieli© UNICEF Polska

Badanie miało charakter ogólnopolski. Zostało przeprowadzone na reprezentatywnych grupach dzieci, rodziców i nauczycieli.

Z badania wynika, że choć większość dzieci w Polsce jest szczęśliwa, to jednak co dziesiąte dziecko czuje się nieszczęśliwe. Jako główny powód podają kwestie związane ze szkołą, wymagających nauczycieli, złe oceny oraz nadmiar nauki. Dzieci chciałyby mieć większy wpływ na decyzje podejmowane w domu jak i w szkole - na przykład jakie jest menu na stołówce oraz jak wyglądają wycieczki czy imprezy szkolne. Bardzo niepokojącym faktem jest, że co trzecie dziecko w wieku 12-17 lat deklaruje łamanie jego praw. Co czwarte dziecko doświadcza przemocy słownej, a co dziesiąte przemocy fizycznej i to najczęściej ze strony bliskich – rówieśników i rodziców.

Wyniki badania wskazują jak wiele mamy jeszcze do zrobienia w sprawie egzekwowania i przestrzegania praw dziecka oraz edukowania o nich. Jedynie połowa rodziców stwierdziła, że zna prawa dziecka, a co piąty rodzic uważa, że utrudniają one wychowanie. Podobna sytuacja występuje wśród nauczycieli. Zaledwie 45% z nich uważa, że treści o prawach dziecka, z którymi zetknęli się podczas studiów, były wystarczające. Co dziesiąty z nauczycieli uważa, że efektem edukacji o prawach dziecka jest okazywanie aroganckich postaw przez dzieci oraz kwestionowanie autorytetu rodziców.

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka z UNICEF

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka z UNICEF© UNICEF Polska

Dzień 20 listopada w szkołach i przedszkolach w całej Polsce był świętowany bardzo uroczyście. W dniu 30. rocznicy uchwalenia Konwencji o prawach dziecka obchodzony był również Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka. Ponad 3100 placówek edukacyjnych w Polsce zdecydowało się uczcić tę szczególną datę wspólnie z UNICEF Polska. Zrealizowały one wiele aktywności, których celem było rozpropagowanie wśród podopiecznych wiedzy o prawach dziecka. Zaangażowane placówki wykorzystały kolor niebieski jako symbol solidarności ze wszystkimi dziećmi na świecie, szczególnie z tymi, których prawa nie są w pełni realizowane. W wielu miastach zostały zorganizowane „niebieskie marsze” pod hasłem „dla każdego dziecka, dzieciństwo”. Brali w nich udział uczniowie szkół, podopieczni przedszkoli, nauczyciele oraz przedstawiciele władz lokalnych. W obchodach 30. rocznicy uchwalenia Konwencji o prawach dziecka z UNICEF wzięło udział ponad 500 tysięcy dzieci w całej Polsce.

Miasta celebrują rocznicę Konwencji

W obchody 30. rocznicy uchwalenia Konwencji o prawach dziecka włączyły się miasta na całym świecie, w tym również w Polsce. Wśród nich znalazły się: Gdynia, Sopot, Gdańsk, Białystok, Gryfino, Konin, Koszalin, Lublin, Piastów, Poznań, Siemiatycze, Śrem, Szczecin, Trzebnica, Wałbrzych i Wrocław. Miasta podjęły szereg działań celebrujących tę szczególną rocznicę. Na niebiesko podświetlane były budynki użyteczności publicznej, włodarze miast organizowali spotkania z dziećmi i młodzieżą, oddając im głos i wsłuchując się w ich potrzeby. Przygotowane zostały wystawy prac plastycznych i spotkania eksperckie dotyczące praw dziecka. Ogół podjętych przez miasta działań stanowił wyraz wspólnego świętowania, ale również uznania swoich najmłodszych obywateli oraz chęci budowania dla nich przyjaznej przestrzeni.

Miasta celebrują rocznicę Konwencji© UM Szczecin

Konferencja z okazji 30-lecia Konwencji o prawach dziecka

Konferencja z okazji 30.lecia Konwencji o prawach dziecka© UNICEF Polska

20 listopada 2019 roku UNICEF Polska zorganizował konferencję „Prawo dziecka do dzieciństwa. 30 lat Konwencji o prawach dziecka - praktyczna implementacja praw dziecka.” Konferencję otworzył Marek Krupiński, Dyrektor Generalny UNICEF Polska, podkreślając rolę UNICEF w implementacji Konwencji o prawach dziecka na rzecz najmłodszych na całym świecie. Specjalnymi gośćmi wydarzenia byli Artur Żmijewski i Łukasz Nowicki, Ambasadorowie Dobrej Woli UNICEF. Przybliżyli uczestnikom konferencji warunki oraz jakość życia dzieci i ich rodzin w najbiedniejszych krajach świata. Zwrócili uwagę na fakt, iż prawa dziecka i ich realizacja jeszcze w wielu miejscach na ziemi wymaga ogromnych nakładów pracy. Podkreślali konieczność podejmowania nieustannego wysiłku na rzecz poprawy dostępu do edukacji, podstawowej ochrony zdrowia czy realizacji podstawowych potrzeb dzieci.

Znaczącą część konferencji stanowiły panele dyskusyjne poświęcone praktycznej stronie wdrażania Konwencji o prawach dziecka przez samorządy, firmy i media. Podczas rozmów zwrócono między innymi uwagę na rolę samorządów w tworzeniu szeroko pojętej przestrzeni przyjaznej dzieciom. Przedstawione zostały dobre praktyki oraz założenia Programu UNICEF „Miasto Przyjazne Dzieciom". Wskazano zagrożenia oraz szanse wynikające z szerokiej dostępności mediów. Podkreślona została waga i odpowiedzialność dorosłych w tworzeniu treści dedykowanych dzieciom oraz tym z ich udziałem. Partnerzy biznesowi UNICEF Polska zaprezentowali swoje doświadczenia w zakresie tworzenia rozwiązań na rzecz przestrzegania praw dziecka i kreowania społecznej odpowiedzialności biznesu w taki sposób, aby wpisywała się w politykę społeczną prowadzoną przez lokalne samorządy.

W konferencji wzięli udział przedstawiciele polskich samorządów, reprezentanci świata biznesu, mediów, instytucji publicznych, organizacji pozarządowych oraz eksperci akademiccy.